From Coal to Nature: Glo i Natur’s Journey So Far

When we launched Glo i Natur CIC in October 2025, we began with a simple belief: that coal spoil sites of South Wales are not scars on the landscape – they are sanctuaries.

In just a few months, that belief has turned into action.

Saving the Small Blue at Cwm Tips

One site quickly became our focus: Cwm Tips in Rhondda Cynon Taf.

This coal tip is now a biodiversity hotspot. More than 600 invertebrate species have been recorded here, including scarce bees and endangered butterflies. It is also home to the remarkable “Beddau Beast” millipede, first discovered in the UK at this location.

However, scrub and invasive cotoneaster have been reducing its flower-rich grasslands, threatening pollinators such as the Small Blue butterfly.

As a new CIC, we did not yet have funds for large-scale work. In January, we launched our “Save the Small Blue at Cwm Tips” crowdfunder.

Within three weeks, we raised 60% of our target. This allowed us to fund two days of targeted scrub clearance, reopening key grassland areas and protecting Kidney Vetch – the sole foodplant of the Small Blue.

Our campaign was even mentioned in the Senedd, helping bring national attention to coal spoil biodiversity.

Next, we aim to purchase tools for volunteers and hire a minibus so local schoolchildren can visit this spring.

This is about more than one butterfly. It is about restoring habitat and building community pride.

Growing a Bigger Vision

Behind the scenes, we’ve applied to the Pen y Cymoedd Community Fund to support the development of a project in the upper Cynon Valley.

If successful, we will run community events, build volunteer networks, deliver nature walks and lay the groundwork for long-term funding.

This would be the first step towards a community-led coal spoil project. Wish us luck!

Remarkable Wildlife

In recent months we have also been recording wildlife on coal spoil sites across South Wales.

At Aberman Tip near Aberdare, we recorded Golden-eye Lichen. On another site, our volunteer Catrin captured a young male badger on a camera trap at night.

These records help demonstrate the ecological value of these landscapes and strengthen the case for their protection.

Talks, Walks & Momentum

Since October, we have delivered five talks, led two guided walks and had meetings with various councils, schools and local groups. We also presented at the South East Wales Biodiversity Recorders Forum.

Our events programme now runs monthly through to October 2026, covering habitats from coal spoil to sand dunes and ancient woodland.

What’s Next?

We’re only just getting started.

If our funding bid succeeds, we will begin a three-month development project in the Cynon Valley. Alongside this, new partnerships and habitat work are taking shape.

Thank you to everyone who has supported us so far.

If you’d like to get involved, volunteer, attend an event or support our crowdfunder, follow our social media channels or join our mailing list.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Glo i Natur: Y Daith Hyd yn Hyn

Pan wnaethom lansio CBC Glo i Natur ym mis Hydref 2025, dechreuon ni gyda chred syml: nad yw safleoedd sborion glo De Cymru yn greithiau ar draws y dirwedd – maent yn gysegrfannau.

Mewn ychydig fisoedd, mae'r gred honno wedi troi'n weithredu.

Achub y Gleision Bach yn Nhomen Lo Cwm

Fe wnaethom ganolbwyntio’n gyflym ar un safle: Tomen Lo Cwm yn Rhondda Cynon Taf.

Mae'r domen lo hon bellach yn llecyn cyfoethog o ran bioamrywiaeth. Mae mwy na 600 o rywogaethau o infertebratau wedi'u cofnodi yma, gan gynnwys gwenyn prin a gloÿnnod byw mewn perygl. Mae hefyd yn hafan i'r miltroed "Beddau Beast" rhyfeddol, a ddarganfuwyd gyntaf yn y DU yn y lleoliad hwn.

Fodd bynnag, mae prysgwydd a chotoneaster ymledol wedi bod yn lleihau ei glaswelltiroedd sy'n llawn blodau, gan fygwth peillwyr fel glöyn byw y Glesyn Bach.

Fel CBC newydd, nid oedd gennym arian ar gyfer gwaith ar raddfa fawr eto. Ym mis Ionawr, fe wnaethom lansio ein gwefan cyllido torfol, "Cadw'r Glesyn Bach yn Nhomen Lo Cwm".

O fewn tair wythnos, fe wnaethom godi 60% o'n targed. Roedd hyn yn caniatáu inni ariannu dau ddiwrnod o glirio prysgwydd wedi'i dargedu, ailagor ardaloedd glaswelltir allweddol a diogelu’r Blucen Felen, unig blanhigyn bwyd y Glesyn Bach.

Soniwyd am ein hymgyrch hyd yn oed yn y Senedd, gan helpu i dynnu sylw cenedlaethol at fioamrywiaeth sborion glo.

Nesaf, ein nod yw prynu offer ar gyfer gwirfoddolwyr a llogi bws mini fel y gall plant ysgol lleol ymweld â ni y gwanwyn hwn.

Mae hyn yn ymwneud â mwy nag un glöyn byw. Mae'n ymwneud ag adfer cynefinoedd ac adeiladu balchder cymunedol.

Tyfu Gweledigaeth Fwy

Y tu ôl i'r llenni, rydym wedi gwneud cais i Gronfa Gymunedol Pen y Cymoedd i gefnogi’r gwaith o ddatblygu prosiect yng Nghwm Cynon uchaf.

Os bydd yn llwyddiannus, byddwn yn rhedeg digwyddiadau cymunedol, yn adeiladu rhwydweithiau gwirfoddolwyr, yn darparu teithiau cerdded natur ac yn gosod y sylfaen ar gyfer cyllid hirdymor.

Dyma'r cam cyntaf tuag at brosiect sborion glo dan arweiniad y gymuned. Dymunwch lwc i ni!

Bywyd Gwyllt Rhyfeddol

Yn ystod y misoedd diweddar, rydym hefyd wedi bod yn cofnodi bywyd gwyllt ar safleoedd sborion glo ledled De Cymru.

Yn Nhomen Lo Aberman ger Aberdâr, fe wnaethom gofnodi Cen Llygadfelyn. Ar safle arall, fe wnaeth ein gwirfoddolwr, Catrin ddal mochyn daear ifanc ar fagl camera yn ystod y nos.

Mae'r cofnodion hyn yn helpu i ddangos gwerth ecolegol y tirweddau hyn ac yn cryfhau'r achos dros eu diogelu.

Sgyrsiau, Teithiau Cerdded a Momentwm

Ers mis Hydref, rydym wedi cyflwyno pum sgwrs, arwain dwy daith dywys a chael cyfarfodydd gyda gwahanol gynghorau, ysgolion a grwpiau lleol. Fe wnaethom hefyd gyflwyno yn Fforwm Cofiaduron Bioamrywiaeth De-ddwyrain Cymru.

Mae ein rhaglen ddigwyddiadau bellach yn rhedeg yn fisol tan fis Hydref 2026, gan gynnwys cynefinoedd o sborion glo i dwyni tywod a choetir hynafol.

Beth nesaf?

Megis dechrau ydym ni.

Os bydd ein cais am gyllid yn llwyddo, byddwn yn dechrau prosiect datblygu tri mis yng Nghwm Cynon. Ochr yn ochr â hyn, mae partneriaethau newydd a gwaith ar gynefinoedd yn ymffurfio.

Diolch i bawb sydd wedi ein cefnogi hyd yn hyn.

Os hoffech chi gymryd rhan, gwirfoddoli, mynychu digwyddiad neu gefnogi ein gwefan

cyllido torfol, dilynwch ein sianeli cyfryngau cymdeithasol neu ymunwch â’n rhestr bostio.